एक निष्पक्ष परीक्षण — ProKerala चे ग्रहगणित डेलाइट सेव्हिंग बरोबर हाताळते हे आम्ही आधी पडताळतो, आणि मग त्याच्या सशुल्क सखोल अहवालात काय आहे आणि त्याची मांडणी कशी आहे हे प्रामाणिकपणे पाहतो.
ProKerala (prokerala.com) हे कोचीत मूळ असलेले, अखिल भारतीय ज्योतिष व सामान्य-माहिती पोर्टल आहे. त्याच्याकडे मोफत साधनांचा मोठा संच आहे: नक्षत्र शोधक, कुंडली, पंचांग, आणि केरळी, तमिळ व उत्तर-भारतीय पद्धतींतील गुणमिलन. ते लोकप्रिय आहे, आणि ते योग्यच आहे: साधने मोफत आहेत, अनेक भाषांत आहेत, आणि — महत्त्वाचे म्हणजे — ती गणलेले नक्षत्र आणि रास परत दाखवतात, त्यामुळे त्यांचे निकाल झाकलेले न राहता तपासता येतात. या परीक्षणात आम्ही दोन गोष्टी करतो. पहिली: इतर साधने जिथे नेमकी घसरतात — डेलाइट सेव्हिंग — त्याच कसोटीवर ProKerala ची खगोलीय अचूकता पडताळतो. दुसरी: ProKerala ज्यासाठी पैसे घेते ते उत्पादन — Rs 999 चा सखोल कुंडली-अहवाल — तपासतो, आणि "तो अचूक आहे का?" (आहे) असे नव्हे, तर "तो वापरण्याजोगा आहे का?" असे विचारतो.
आमच्या इतर परीक्षणांप्रमाणेच, हे परीक्षण टीकाकाराच्या नव्हे, तर गुणमिलन आणि जातक इंजिन बांधणाऱ्या अभियंत्याच्या भूमिकेतून लिहिले आहे. गणना जिथे भक्कम आहे तिथे श्रेय दिले आहे; टीका फक्त मांडणीसाठी राखून ठेवली आहे.
ePanchang आणि srirangaminfo यांच्या आमच्या परीक्षणांत वेळ-हाताळणीचे दोन वेगळे दोष नोंदवले होते: DST पाळणाऱ्या देशांतील उन्हाळी जन्मांसाठी ePanchang डेलाइट-सेव्हिंगचा तास वगळते, तर srirangaminfo घड्याळाने नोंदलेल्या जन्मवेळेवर सक्तीची Local-Mean-Time दुरुस्ती लादून अति-दुरुस्ती करते. या दोन्ही चुका सीमेवरचा जन्म चुकीच्या नक्षत्रात किंवा राशीत ढकलू शकतात. मग स्वाभाविक प्रश्न असा: त्याच परदेशस्थ भारतीयांना सेवा देणारे ProKerala यांपैकी कोणती तरी चूक करते का? नाही, करत नाही.
आम्ही मुद्दामच एक अवघड जन्म घेतला: न्यू यॉर्क शहर, 4 जून 1990, 7:38 AM. जूनमध्ये न्यू यॉर्कमध्ये Eastern Daylight Time (EDT, UTC−4) चालू असते, Eastern Standard Time नव्हे. हा जन्म चित्रा नक्षत्राच्या शेवटच्या पादात येतो — चंद्र स्वातीत शिरण्याच्या जेमतेम अर्धा तास आधी — म्हणजे एका तासाची चूक थेट नक्षत्रच बदलून टाकेल अशी नेमकी सीमा. ProKerala चे उत्तर:
आमच्या इंजिनने, स्वतंत्रपणे, हाच जन्म चित्रा पाद 4, तूळ रास, सोमवार असा गणला — तंतोतंत जुळणी. त्याहूनही चांगले म्हणजे, चंद्र चित्रा नक्षत्रात कोणत्या क्षणापासून कोणत्या क्षणापर्यंत असतो ती खिडकीच ProKerala प्रकाशित करते, आणि त्यामुळे दोन्ही ग्रहगणितांची थेट, सेकंदा-सेकंदाने तुलना करता येते:
| सीमा | ProKerala | आमचे DE440 (EDT) | Δ |
|---|---|---|---|
| चित्रा सुरू | 3 Jun 1990, 05:20:57 | 3 Jun 1990, 05:20:41 | 16 sec |
| चित्रा संपते (स्वाती सुरू) | 4 Jun 1990, 08:08:41 | 4 Jun 1990, 08:08:26 | 15 sec |
आकृती 1. ProKerala ने प्रकाशित केलेली चित्रा-खिडकी वि. juno.date ची JPL DE440 + Lahiri गणना, EDT मध्ये. 27 तासांच्या कालावधीवर ~15 सेकंदांची जुळणी. जन्म: न्यू यॉर्क, 4 Jun 1990, 7:38 AM EDT.
सत्तावीस तासांच्या खिडकीत पंधरा सेकंदांचा फरक म्हणजे नुसते "जवळपास" नव्हे — दोन उच्च-अचूक ग्रहगणिते एकाच क्षणावर येऊन उतरणे आहे. यातून दोन गोष्टी एकदम कळतात: ProKerala आधुनिक, अचूक ग्रहगणित वापरते (जुने वाक्य-कोष्टक नव्हे), आणि ते योग्य डेलाइट-सेव्हिंग फरक लावते. हे आम्ही कसलाही आडपडदा न ठेवता सांगतो, कारण हाच प्रामाणिक निकाल आहे — आणि वरच्या दोन परीक्षणांत जे आढळले, त्याच्या हा नेमका उलट आहे.
इथली चित्रा→स्वाती सीमा 12:08:26 UTC (08:08 EDT) ला येते. खरी जन्मवेळ, 7:38 AM EDT, म्हणजे
11:38 UTC — सीमेच्या तीस मिनिटे आधी, म्हणून चित्रा. डेलाइट सेव्हिंगकडे दुर्लक्ष करणारे
साधन हीच घड्याळवेळ EST मानून 12:38 UTC काढेल — सीमेच्या तीस मिनिटे नंतर — आणि स्वाती
हे चुकीचे नक्षत्र सांगेल. ePanchang च्या मॉडेलची नेमकी हीच चूक आहे. ProKerala ती टाळते. अचूकता आणि
वेळ-हाताळणी या बाबतीत ProKerala ही कसोटी स्वच्छपणे पास करते.
अशी साधने स्वतः पडताळू पाहणाऱ्या वाचकांसाठी एक खबरदारी: नक्षत्र, पाद आणि रास हे भूकेंद्री असतात — पृथ्वीवर कुठूनही पाहिले तरी चंद्राचे स्थान जवळजवळ तेच दिसते — म्हणून नक्षत्र बरोबर आले याचा अर्थ फक्त वेळ (आणि ग्रहगणित) बरोबर आहे, एवढाच. स्थळ बरोबर घेतले गेले की नाही, याबद्दल ते काहीच सांगत नाही. स्थळावर अवलंबून असणारा निकाल म्हणजे लग्न आणि भाव. चुकीच्या अक्षांश-रेखांशांवरूनही एखाद्या साधनाला योग्य नक्षत्र मिळू शकते. म्हणून स्थळाची खरी तपासणी लग्नावरूनच होते — जन्मस्थळाच्या अक्षांश-रेखांशांवरून गणलेले लग्न — जे या जन्मासाठी आमचे इंजिन मिथुन राशीत ठेवते.
ProKerala च्या कुंडल्या Astro-Vision LifeSign इंजिनमधून तयार होतात. ते इंजिन जेव्हा ग्रहस्थाने चाप-सेकंदापर्यंत छापते (त्याच्या सविस्तर अहवालात ते तसे छापते), तेव्हा त्याची थेट सत्याशी तुलना करता येते. एका नमुना जन्मासाठी — 1999 सालची मुंबईची कुंडली — प्रत्येक ग्रह इथे आहे: Astro-Vision, त्याशेजारी JPL DE440 हे सत्य, आणि juno.date चा थेट निकाल (सर्व निरयन, Lahiri):
| ग्रह | Astro-Vision | DE440 (सत्य) | juno.date | AV वि. सत्य | juno वि. सत्य |
|---|---|---|---|---|---|
| रवि | 173:50:05 | 173:50:06 | 173:50:06 | 1.0″ | 0.0″ |
| चंद्र | 196:22:35 | 196:22:36 | 196:22:36 | 1.3″ | 0.0″ |
| बुध | 194:59:47 | 194:59:48 | 194:59:48 | 1.2″ | 0.0″ |
| शुक्र | 129:01:36 | 129:01:37 | 129:01:37 | 1.4″ | 0.0″ |
| मंगळ | 242:07:51 | 242:07:51 | 242:07:51 | 0.6″ | 0.0″ |
| गुरू | 7:43:02 | 7:43:02 | 7:43:02 | 0.7″ | 0.0″ |
| शनी | 21:49:45 | 21:49:45 | 21:49:45 | 0.6″ | 0.0″ |
आकृती 2. एका जन्मासाठी प्रत्येक ग्रह, अंश:मिनिटे:सेकंद मध्ये. Astro-Vision (ProKerala चे इंजिन) DE440 पासून सुमारे एका चाप-सेकंदाच्या आत उतरते; juno.date नेमके त्यावरच उतरते.
हेच प्रामाणिक, पूर्ण चित्र आहे — आणि अचूकतेच्या मुद्द्यावर ते प्रकरण ProKerala च्या बाजूने निकाली काढते. Astro-Vision चे ग्रहगणित संपूर्ण कुंडलीभर DE440 पासून सुमारे एका चाप-सेकंदाच्या आत राहते: खरोखर आधुनिक, अचूक इंजिन. juno.date 0″ वर आहे. व्यवहारात दोन्ही सत्यावरच आहेत — म्हणूनच आम्ही ProKerala च्या अचूकतेला कोणताही किंतु न ठेवता श्रेय देतो. (ProKerala ची एखादी सारांश-कुंडली अर्ध्या चाप-मिनिटाने चुकल्यासारखी दिसली, तर तो त्याच्या इंजिनचा दोष नसून चाप-मिनिटापर्यंतच दाखवण्याच्या पूर्णांकनाचा परिणाम आहे — वरचे चाप-सेकंद आकडे हेच सिद्ध करतात.) आकाशाच्या बाबतीत आमची त्याच्यावर सरशी एवढीच: चाप-सेकंदाचा तो शेवटचा कण, आणि आम्ही स्थाने सेकंदापर्यंत दाखवतो. पण खरा फरक आकाशात नाहीच — हातात आलेल्या अहवालाचे आपण पुढे काय करतो, यात आहे; आणि उरलेले परीक्षण त्याबद्दलच आहे.
ProKerala ची मोफत साधने म्हणजे दर्शनी दार; त्याचे सशुल्क उत्पादन म्हणजे सुमारे 50 पानांचा "सखोल कुंडली-अहवाल." आम्ही तपासलेला नमुना, त्याच्याच शीर्षपट्टीवरून आणि संदर्भ-क्रमांकावरून, एक Astro-Vision LifeSign अहवाल आहे — Astro-Vision ही कोचीची ती सॉफ्टवेअर कंपनी, जिचे इंजिन अनेक भारतीय ज्योतिष साइट्सच्या मागे चालते (तिचा ग्राहक-ब्रँड Clickastro आहे). थोडक्यात, हा सशुल्क सखोल अहवाल म्हणजे वेष्टनात घातलेला LifeSign दस्तऐवजच. त्यातली सामग्री मात्र खरोखर सर्वसमावेशक आहे:
| Rs 999 च्या पॅकेजमध्ये | ते काय आहे |
|---|---|
| रास (D1) + नवांश (D9) कुंडल्या | जन्मकुंडली आणि विवाहविचारासाठीची 9-वी हार्मोनिक कुंडली |
| निरयन स्फुट | प्रत्येक ग्रहाचा नेमका निरयन रेखांश (° ′ ″) |
| पंचांग, वारस्वामी, उपग्रह | पंचांगाचे तपशील आणि उपग्रहांची स्थाने |
| अष्टकवर्ग (भिन्न + सर्व) | ग्रहांच्या दृष्टीने प्रत्येक राशीचे बिंदू-बल |
| विंशोत्तरी दशा–भुक्ती | तारखांसह ग्रह-कालखंडांची संपूर्ण मालिका (~120 वर्षे) |
| षड्बल + उच्च / नीच / अस्त / वक्री / ग्रहयुद्ध | सहा स्रोतांतून येणारे ग्रहबल |
| युती & योग | ग्रहांच्या जोडण्या आणि त्यांतून बनणारे नावाजलेले योग |
| भाव फलन | भावाभावानुसार जीवन-भाकिते (धन, कुटुंब, करिअर, आरोग्य…) |
| चेव्वाई / कुज (मंगळ) दोष | लग्नावरून केलेले मंगळ-दोषाचे विश्लेषण |
| परिहार | उपाय — देवदर्शन, प्रार्थना, मंत्र |
| गोचर | गोचर-भाकिते, गुरूच्या गोचरासह |
| करिअरसाठी अनुकूल काळ | व्यावसायिक प्रगतीस अनुकूल म्हटलेले, तारखांसह दिलेले कालखंड |
आकृती 3. ProKerala विकत असलेल्या Rs 999 च्या Astro-Vision LifeSign अहवालातील विभाग.
पन्नासपैकी सुमारे चाळीस पाने निश्चित गणना आहेत — कुंडल्या, रेखांश, दशांच्या तारखा, अष्टकवर्गाचे बिंदू, बले — आणि सुमारे दहा पाने अर्थ सांगणारा मजकूर. गणना अचूक आहे. आकड्यांत बोट ठेवण्यासारखे काहीही नाही.
अडचण अचूकतेची नाहीच; ती मांडणीची आहे. सॉफ्टवेअर ज्या क्रमाने गणना करते, त्याच क्रमाने अहवाल मांडला आहे — आधी स्फुट, मग उपग्रह, मग अष्टकवर्ग, मग दशांची कोष्टके, मग षड्बल, मग भाव, मग उपाय — एकेक यंत्रणा, पहिल्या पानापासून शेवटच्या पानापर्यंत, पन्नास पाने. हा क्रम इंजिनला सोयीचा आहे, वाचकाला नाही. लग्नाचा प्रस्ताव पारखणाऱ्या कुटुंबाला जी एक गोष्ट हवी असते, ती शोधण्यासाठी दाट, एकसुरी PDF धुंडाळावी लागते; आणि अर्थ सांगणारे विभाग लांबलचक, साचेबद्ध, ठोकळेबाज आहेत — कुंडल्यांच्या मोठमोठ्या गटांसाठी सारखेच वाचणारे.
आणखी दोन अडचणी: तो सशुल्क आहे (प्रत्येक अहवालाला Rs 999), आणि तो एक स्थिर PDF आहे — 120 वर्षांच्या दशा-कालरेषेवर "तुम्ही सध्या इथे आहात" अशी कुठलीही खूण नाही, एक विभाग उघडून बाकीचे मिटवण्याची सोय नाही, नुसत्या कच्च्या आकड्यांत छापलेल्या बल-कोष्टकासाठी कुठलेही चित्र नाही. खोली सगळी आहे; वापरण्याजोगेपणा मात्र नाही.
आमची भूमिका सशुल्क अहवालापेक्षा कमी देण्याची नाही — तीच सर्व माहिती आणि प्रत्येक कुंडली, अधिक चांगल्या मांडणीत, विनामूल्य देण्याची आहे. आम्ही सगळे ठेवतो: D1 आणि D9 (आधीच उपलब्ध) आणि अधिक विस्तृत वर्ग-कुंडल्यांचा संच, निरयन स्फुट, अंतरापर्यंतची संपूर्ण विंशोत्तरी दशा, अष्टकवर्ग, षड्बल, योग, प्रत्येक दोष, गोचर, भाव-वाचने. काहीही गाळले जात नाही. बदलते ती फक्त मांडणी आणि खोलीची थर-रचना.
यंत्रणेच्या क्रमाने पन्नास पाने देण्याऐवजी, वाचकाच्या मनात खरोखर असणाऱ्या सहा प्रश्नांभोवती रचलेले एकच पान:
| विभाग | तो कोणत्या प्रश्नाचे उत्तर देतो | त्यात काय आहे |
|---|---|---|
| एक दृष्टिक्षेप | "ज्योतिषाच्या दृष्टीने मी कोण?" | रास + नवांश कुंडल्या, लग्न / रास / नक्षत्र, स्फुट |
| माझी कालरेषा | "मी सध्या कोणत्या दशेत आहे?" | विंशोत्तरी दशा–भुक्ती–अंतर, "तुम्ही इथे आहात" खुणेसह परस्परसंवादी कालरेषेच्या रूपात |
| बलस्थाने | "माझ्या कुंडलीत बलवान काय?" | अष्टकवर्ग, षड्बल, योग — हीटमॅप, पट्ट्या आणि चिप्सच्या रूपात |
| सावधगिरी | "लक्ष ठेवण्यासारखे काही?" | मंगळ/कुज, सर्प दोष — आहे/नाही, तीव्रता, शांत समजावणी |
| आत्ता, या घडीला | "सध्या काय चालू आहे?" | गोचर, येऊ घातलेले अनुकूल कालखंड |
| वाचने | "या सगळ्याचा अर्थ काय?" | स्वभाव आणि भावाभावाचे विवेचन — थोडक्यात, वाचकाच्या भाषेत |
आकृती 3. juno.date चा अहवाल तीच सामग्री वाचकाभिमुख सहा विभागांत नव्याने मांडतो.
प्रत्येक विभाग एका ओळीत, साध्या भाषेत सार सांगतो; वाचकाला ज्याची उत्सुकता आहे तो भाग तो उघडतो, आणि अंश-मिनिटांची कच्ची कोष्टके हौशी अभ्यासकांसाठी "तपशील पाहा" दुव्यामागे असतात. सहज वाचणाऱ्यांना सारांश आणि चित्रे मिळतात; गंभीर अभ्यासकांना नेमके आकडे — एकाच पानावर. हे सगळे JPL DE440 ने गणलेले आहे (ज्या ग्रहगणिताची ProKerala शी सेकंदांपर्यंत जुळणी आम्ही आत्ताच दाखवली), पंधरा भाषांत दिले जाते, आणि Rs 999 च्या PDF ऐवजी ते मोफत आहे आणि इतरांना पाठवताही येते.
ProKerala आपल्या नावलौकिकास पात्र आहे. त्याची मोफत साधने अचूक आहेत, ग्रहगणित आधुनिक आहे, आणि — आमच्या आधीच्या परीक्षणांतील दोन साधनांप्रमाणे नव्हे — ते डेलाइट सेव्हिंग बरोबर हाताळते; मुद्दाम निवडलेल्या अवघड सीमा-जन्मावर आमच्या स्वतंत्र DE440 गणनेशी त्याची जुळणी सुमारे पंधरा सेकंदांची आहे. त्याचा सशुल्क Rs 999 सखोल अहवाल — एक Astro-Vision LifeSign दस्तऐवज — सर्वसमावेशक आहे आणि गणनेच्या दृष्टीने भक्कम आहे. त्याची एकच खरी उणीव: तो पन्नास पानांच्या डेटा-ढिगाच्या रूपात मांडला आहे — सगळे आहे, पण सापडते फारसे काही नाही. juno.date चे उत्तर अचूकतेत स्पर्धा करणे नव्हे — ProKerala अचूक आहेच — तर तीच संपूर्ण माहिती आणि प्रत्येक कुंडली घेऊन, वाचक प्रत्यक्ष विचारतो त्या प्रश्नांभोवती तिची पुनर्रचना करणे, सहज वाचणारा आणि गंभीर अभ्यासक या दोघांनाही एकच पान पुरेल अशी खोलीची थर-रचना करणे, आणि हे सगळे वाचकाच्या स्वतःच्या भाषेत मोफत देणे.